Zomercreche

Even terugkomend op mijn vorige verhaal over het meisje en haar rechterarm (vader), vandaag kwamen ze weer aan mijn strandbed met de pet want de wet van de positieve bekrachtiging geldt hier als geen ander. Dit keer compenseerde het meisje het gemis van de linkerarm van haar vader met een dubbel zo grote rechterhand. Bijensteek heb ik me laten vertellen door Lisa, mijn 28-jarige informante en enige van wie ik nog epileersessies koop. Net toen haar vader haar armpje omhoog hield om te laten zien dat zij nu ook met een hand (icap) kampt, besefte ik dat hij tegelijkertijd medelijden probeerde te wekken voor haar. Voorheen liep de kleine vrolijk huppelend achter haar bedelende vader aan, maar dit keer werd zij ingezet als mascotte met het oog hun dagloon te verdubbelen. Hier en nu werd haar geleerd om te bedelen en dat bedelen een positief resultaat kan opleveren voor hun situatie. Het schoot echter door me heen dat dit gedrag niet zo'n positieve uitkomsten kan hebben voor haar toekomst. De conditie van haar vader gecombineerd met het gebrek aan hulp heeft waarschijnlijk tot gevolg dat zij weinig mogelijkheid heeft om naar school te gaan. De enige leerschool die ze heeft is het gedrag van haar vader wat het onwaarschijnlijk maakt dat zij zelf ooit het bedelende leven zal ontgroeien. Met een beetje geluk kan ze van haar 'zusters' op het strand leren hoe ze toeristen kunt kwellen met brutale praat en epileersessies. Waarmee ze zichzelf dan weer vastlegt aan een financieel onzekere toekomst.

Zij is niet de enige erfgename van een onfortuinlijke toekomst. In de slums wonen kinderen die eenzelfde soort toekomst tegemoet gaan, hetzij door andere oorzaken dan een vermiste linkerarm. Alcoholisme en gokverslaving zijn veelvoorkomende problemen in de sloppenwijken. Het dagloon van een gezin bestaat uit enkele dollars (als ze geluk hebben) en dat geld gaat vaak niet naar de verzorging of opleiding van de kinderen. Ik was gisteravond op bezoek bij Lisa, die aan de rand van een slum woont en zij vertelde me dat veel buren met dit soort problemen kampen. Een moeder zonder echtgenoot woont met haar twee kinderen in een huisje en zij wordt onderhouden door haar oudste dochter, die een goede baan in Siem Reap heeft. In plaats van een opleiding te betalen voor haar twee jongere dochters kiest zij ervoor om het geld te gaan vergokken. Een andere buur heeft een echtgenoot met losse handjes, die hij het liefst laat wapperen als hij een slok op heeft (en dat is dagelijks). Dit zijn gevallen waarin mensen bewust voor dit gedrag kiezen. Maar het gaat ook mis als ouders denken het Westerse voorbeeld te willen volgen en hun kinderen tijdelijk onder te brengen in wat ik noem de "zomercreche":

Ouders brengen hun kinderen naar de creche (het strand), waar de kinderen zorgeloos spelletjes kunnen spelen (flessen en blikjes verzamelen, wie de meeste heeft krijgt geen klappen die avond), waar ze tussen de middag te eten (hun eigen fruit wat toeristen voor ze kopen) en te drinken (cola, wat hun al bijna gevegeteerde tanden ook geen recht aandoet) krijgen, waar ze onder toeziend oog van Westerse professionals staan (pedofielen) en waar ze ook nog eens Engels leren (Remember me, you said you would buy today! Why don't you buy from me? It's not fair, you are stupid!). En het mooiste van alles; de kinderen verdienen de crechekosten zelf terug! De ouders kunnen vervolgens het verdiende geld wijselijk investeren in beleggingen (gokken) en hun gezondheid (sapkuren van fruitwijn- 18,5 %). Vanuit de optiek van de ouders snap ik dat dit een makkelijke manier is om hun eigen gedrag in stand te houden. Het meest schreinende is dat ze hier zelf voor kiezen, niet omdat ze niet anders kunnen maar omdat ze niet anders weten. Zij zijn zelf als kinderen ook met dit soort gedrag opgegroeid dus voor hun is deze leefwereld vertrouwd en makkelijk na te volgen.

Ik heb de woning gezien waarin Lisa woont met haar man en twee kinderen, een ruimte van ongeveer 12 m2 met een groot bed en een TV. Haar keuken is zo groot als de gemiddelde bezemkast in een Nederlandse flat en ze douchen tegelijkertijd met de borden en de pannen in een donkere ruimte achter haar huis. Wat me echter nog het meest verbaasde was dat haar kinderen, 2 en 3 jaar oud, al bier gevoerd kregen tijdens het eten (wat ze gelukkig nog niet echt leken te lusten) en dat ze continue zeurden en krijsten om geld. Ze wilden geld, let wel ze zijn 2 en 3 jaar oud!! Ik kon amper op mn benen staan op die leeftijd!!, om snoep te kopen bij de lokale shop om de hoek. Waarvan ik dacht dat zowel het verzoek als heet resultaat (geld en snoep) niet op zn plaats waren dachten hun ouders daar klaarblijkelijk anders over en gaven de luidkeelse sirenes alles wat ze wilden hebben. Ik kon alleen maar hopen dat deze brandalarmpjes ook afgaan als er ooit eens brand uitbreekt in het houten huisje...

Hun toekomst wordt dus niet alleen in stand gehouden door de onfortuinlijke leefsituatie maar ook door de mentaliteit van de mensen zelf. Tel daar het gebrek aan jobopportunities (die je alleen verkrijgt met netwerken of geld, geen van beiden aanwezig in de slums) bij op en een vicieuze cirkel is geboren. Scholing zou op lange termijn een verschil kunnen maken maar zolang ouders hun kinderen (op korte termijn) liever naar het strand sturen in plaats van een opleiding blijft het dweilen met de kraan open. Wij zouden kunnen helpen door niet mee te werken aan de kinderarbeid of kinderopvang op het strand. Maar dan blijft het de vraag wat er daadwerkelijk wordt opgelost.....

Terug in de schoolbanken

Mijn plannen zijn gewijzigd. In plaats van in Hanoi terug te zijn voor een expeditie van Child Surgery Vietnam ben ik nog een maandje blijven hangen in Cambodja. Ten eerste omdat de projecten van Child Surgery iets zijn uitgesteld en ten tweede omdat Cambodja deze maand Kmer Newyear viert. Schijnt grote happening te zijn en dat kan ik natuurlijk niet missen!

Ik heb wederom contact gezocht met DB in Sihanoukville omdat deze school zowel een technische afdeling als een hotelschool behuisd. Een van de priesters die daar werkzaam is was geinteresseerd in mijn idee om een film over de studenten te maken en het gevolg is dat ik nu bijna twee weken onder de pannen zit. Ik mag alleen niet bij de mannelijke werknemers en vrijwilligers slapen (uit veiligheidsoverwegingen???) en aangezien ik de enige vrouw in het gezelschap ben heb ik dus nu een penthouse voor mezelf. Maar vergis je niet, we hebben hier nog altijd met een religieuze organisatie te maken wat betekent dat mijn kamer bestaat uit een eenpersoonsbed waarvan het matras de grond raakt als je erin gaat liggen (wellicht ook uit veiligheidsoverwegingen??), een bamboekast die als muur dient om mijn klamboe aan op te hangen, een badkamertje waarin je zittend kunt douchen (als je op het toilet zit) en tralies voor het raam. En ondanks dat de school een voorloper schijnt te zijn in Cambodja is werkend internet nog ver te zoeken (bij deze excuses voor de late of afwezige mailtjes van mijn kant). Is wel even inleveren na al die guesthouses en hotelkamers waar ik voorheen sliep.

Maar goed, voor een goed doel moet je iets over hebben zeggen ze. In ieder geval ben ik maar meteen met mijn filmproject begonnen. En dat heb ik geweten.....deze maand had ik eigenlijk gepland om eerst wat kennis op te doen van de Don Bosco scholen om daaruit vervolgens een script te schrijven die ik vanaf augustus zou filmen. Nu ben ik al meteen begonnen met filmen, interviews houden, audio, scriptschrijven. Wist wel dat dit een uitdaging ging worden, want met mijn ene cameracursusje was ik er natuurlijk nog lang niet, maar mijn hemel wat een werk!!! De camera onder de knie krijgen, hoe kan je het beste de shots filmen, interviews voorbereiden, interviews houden, audio zo duidelijk mogelijk opnemen, scriptschrijven, monteren. En waar je allemaal aan moet denken!!! Waar ga ik het over houden, wie moet ik daarvoor interviewen, hoe krijg ik de meeste informatie tijdens een interview, gebruik ik een vertaler of doe ik het in het engels, waar haal ik die vertaler vandaan, wil ik dat de vertaler ook opgenomen wordt, hoe wil ik dat doen met de opname hiervan als ik maar 1 microfoon heb die ik kan aansluiten op mn camera, wil ik uiteindelijk gaan ondertitelen en wie moet dat dan doen, welke activiteiten laat ik zien, welke locaties kan ik daarvoor gebruiken, op welke manier wil ik die filmen, gaat de sterke zon niet voor een probleem zorgen, hoe wil ik alle shots tot een lopend verhaal gaan monteren......Afgelopen week was echt een information overload. Dat was echt even een confrontatie met de realiteit. Wie ben ik dat ik zomaar een film wil maken bij een ontwikkelingshulp organisatie in een Aziatisch land, en dat terwijl ik niet eens wist wat een diafragma is!

Gelukkig kreeg ik bij realisatie van dit ambitieuze plan hulp van boven. Op de school werkt namelijk een professionele audio engineer en hij heeft me aangeboden om me te helpen bij mijn film. Hij werkt er nu 3 maanden als vrijwilliger en probeert een audio programma op te zetten voor de Social Communication Dep. Ze zijn nu bezig met het bouwen van een studio dus ze konden wel een project gebruiken waar ze mee aan de slag konden. Ik heb dus nu toegang tot professionele opname apparatuur en heb een heel leger studenten die me bijstaan als geluidsmannen! De priester die me heeft uitgenodigd om mijn filmproject te doen, en die de Social Com afdeling heeft opgezet, is heel toevallig ook journalist van huis uit dus hij heeft zelf een aantal interviews met studenten gehouden in Kmer (=Cambodjaanse taal). En ondanks dat de afgelopen tijd ontzettend hectisch is geweest met het verwerken van alle informatie, heb ik nu al zoveel geleerd over filmmaken dat ik blij ben dat ik met dit idee op stap ben gegaan. Niettemin omdat ik zo ook een goed beeld krijg hoe het er in dit soort organisaties aan toegaat. Ook omdat dit de beste voorbereiding is voor het filmen (wat ik hoofdzakelijk alleen moet doen) in Vietnam. Ik mag zelfs wat apparatuur van die audio gast meenemen naar Vietnam, wat mijn positie stukken makkelijker maakt! Ik val weereens met mijn neus in de boter zoals ze dat zeggen......

Het leukste van alles vind ik toch wel het contact met de studenten. Ik heb altijd leuke gesprekken met ze en doe gezellig mee met de activiteiten, de lessen en de grapjes. Ik ga zelfs naar de kerk met de borders ;) Ze noemen me nu al 'teacher', ondanks dat sommigen dachten dat ik 19 jaar oud was.....(hun gemiddelde leeftijd ligt rond de 21, moet je nagaan). Maar ze zijn heel vriendelijk en nemen me op in de groep net als de andere vrijwilligers. Zo zijn er twee Nederlandse vrijwilligers die op de technische afdeling werken. Zij zorgen altijd voor een vrolijke noot op school en zij houden gelukkig ook van feestjes op het strand!! In het weekend ben ik dus vaak op het strand te vinden, omringd door alle verkopers van jong tot oud. Inmiddels ben ik een bekende daar en heb ik met sommige verkopertjes heel interessante gesprekken.

Dat zette me op een idee: om de kinderen en vrouwen die armbanden, massages, epileerbehandelingen en manicures/pedicures verkopen op het strand te interviewen op het strand. Heb afgelopen weekend maar meteen daad bij het woord gevoegd. Ging verschrikkelijk, maar dat was vooral te wijten aan de manier waarop ik de interviews had opgezet. Het spontane en vriendschappelijke contact dat ik normaliter met de kids heb mondde uit in een afstandelijk interview waarin de kids niet eens half zo bijdehand waren als dat ze normaal zijn. Wel goede leerschool, daagt mij ook weer uit om alles uit de kast te halen. Is bovendien ook erg goed voor mijn sieradencollectie, had beloofd na elk interview een armbandje van de interviewee te kopen...heb er nu 16...

Mijn idee was om een film te maken over inspiratie. Over de toekomstdromen van studenten bij Don Bosco. En hoe ze dat denken te bereiken. Nu vormen de beelden en gesprekken zich tot het idee om een film te maken over het toekomstperspectief van verschillende Cambodjaanse kinderen en jongeren. Dus ik wil de kinderen op het strand nogmaals aan de tand voelen. Ook wil ik mijn gids uit Phnom Penh interviewen, toevallig heeft hij daar ervaring mee want hij is vorig jaar ook al gevraagd om in een Deense docu te verschijnen. Daarnaast heb ik contact met een Cambodjaans meisje met een interessante achtergrond die nu aan een Cambodjaanse universiteit studeert en als receptionist bij KPMG werkt...moet wel iets van te maken zijn lijkt me.....

Kan de film zelfs bij Don Bosco monteren aan het einde van het jaar. Zij hebben alle spullen en editing programma' s die ik nodig heb. Bovendien heb ik gelijk 12 vertalers die me een enorme last van mijn schouders nemen...op dit moment is dit project al veel groter en beter dan ik ooit had gedacht. En het wordt ar alleen maar leuker op! Ik heb het zo goed, zoveel fijne mensen om me heen, zoveel hulp die ik krijg, zoveel ontwikkeling...een ding weet ik wel, als ik terugga naar Nederland ben ik een fantastische ervaring rijker!!!!!